Mens & Artificial Intelligence

Van hype naar samenspel

AI is hot en iedereen benoemt het te pas en te onpas. De laatste jaren horen we grootse, futuristische voorspellingen en zien we praktische tools die inmiddels in bijna elk kantoor aanwezig zijn. Denk aan ChatGPT of Microsoft Copilot. Toch zie ik bij klanten vaak hetzelfde: er is enthousiasme, maar weinig structureel gebruik. Pilots worden gestart, maar echte integratie in processen, cultuur en strategie blijft lastig.

Bij Adapt zien we dagelijks dat succesvolle AI-toepassing niet alleen draait om data en technologie. Het gaat ook om mensen, vaardigheden en cultuur. AI vervangt geen mensen, maar werkt het best als partner in een organisatie die er klaar voor is.

"De technologie is er, dat is niet het probleem. Adoptie, dat is de echte uitdaging."

Niels Huismans, Directeur bij Adapt

In dit artikel neem ik je mee in drie pijlers voor een duurzaam samenspel, of misschien zelfs een partnerschap tussen mens en AI. Ook laat ik zien hoe ethiek en governance, praktische tools en een heldere toekomstvisie deze pijlers versterken en helpen om AI blijvend in de organisatie te verankeren.

De drie pijlers in het kort

1AI-geletterdheid: weten wat AI is, wat het kan, en hoe je er verantwoord mee werkt.
2Cultuur: een omgeving waar experimenteren, leren en samenwerken met AI vanzelfsprekend is.
3Veranderaanpak: een gestructureerde route van losse pilots naar strategische meerwaarde.

1 Pijler 1

AI-geletterdheid: meer dan weten wat AI is

AI-geletterdheid gaat verder dan begrijpen dat ChatGPT teksten schrijft of Midjourney beelden genereert. Het is het vermogen om:

te herkennen waar AI waarde toevoegt;
te begrijpen hoe AI-systemen werken en waar de grenzen liggen;
risico's en ethische implicaties in te schatten;
AI-output kritisch te beoordelen en te verbeteren.

Bij Adapt merken we dat AI-geletterdheid ook gaat over goed leren "praten" met AI. Weten welke vragen je moet stellen, hoe je context geeft en hoe je de tool stap voor stap naar een beter resultaat begeleidt. Het gaat dus niet alleen om technische kennis, maar ook om een nieuwe manier van denken en werken, waarin mens en machine elkaars sterke punten benutten. Dat gaat net een stapje verder dan alleen "prompten" of met een leuke tool een plaatje bewerken.

EU AI Act Vanaf februari 2025 eist de EU AI Act dat organisaties "een toereikend niveau van AI-geletterdheid" waarborgen. Niet alleen bij medewerkers, maar ook bij externe partijen die met hun AI-systemen werken. De vraag is dus: hoe staat jouw organisatie ervoor?

Wat wij in de praktijk zien

Bij veel klanten zien we grote variatie in kennisniveau, verdeeld over drie groepen:

Directie & managementWillen strategische kansen en risico's begrijpen, maar zeggen vaak: "We willen iets met AI." Dat is een slecht vertrekpunt, want AI is geen doel op zich.

Operationele teamsZoeken naar praktische toepassingen: wat betekent AI voor hun dagelijks werk? Trainingen zoals "AI tools slim inzetten" of "AI in de praktijk" zijn daarom enorm populair.

Data- & IT-specialistenWillen technische verdieping en maken zich zorgen over security, governance en de datavolwassenheid van de organisatie.

Als deze niveaus niet op elkaar aansluiten, ontstaan misverstanden. Management vraagt om "iets met AI te doen", maar teams weten niet hoe dat in hun proces past, en specialisten bouwen technische oplossingen zonder draagvlak bij de business.

Tip uit de praktijk

Wij starten AI-trajecten vaak met rolspecifieke leerlijnen. Bijvoorbeeld: een introductieworkshop voor het hele bedrijf, gevolgd door verdiepende sessies per rol. Zo krijgt iedereen relevante kennis en ontstaat een gemeenschappelijke taal over AI.

2 Pijler 2

Cultuur: de onzichtbare succesfactor

Technologie is vaak het makkelijkste deel. De grootste uitdaging is het veranderen van hoe mensen werken, beslissen en samenwerken. AI vraagt namelijk om:

experimenteren zonder garantie op succes;
samenwerken tussen disciplines (IT, business, compliance, HR);
leren omgaan met onzekerheid.

Organisaties die gewend zijn aan strakke procedures en risicomijding hebben hier moeite mee. Ik zie het vaak bij overheidsinstanties en grote corporates: er is angst om fouten te maken of reputatieschade op te lopen, waardoor innovatie niet van de grond komt.

Wat werkt wel?

DuidelijkheidHeldere kaders voor het gebruik van AI die leren en experimenteren faciliteren.

Psychologische veiligheidMedewerkers voelen zich vrij om AI te gebruiken en te experimenteren, zonder angst voor gevolgen bij fouten.

TransparantieTeams delen open hun successen en hun mislukkingen met AI.

EigenaarschapAI is niet "van IT" of "van innovatie", maar van iedereen. Dat vraagt eigenaarschap bij directie en werkvloer.

De aanpak van Adapt

We werken vaak met een projectteam, soms zelfs een AI-impactteam genoemd: een groep uit verschillende lagen van de organisatie die experimenten doet en ervaringen deelt. Zo wordt AI onderdeel van de dagelijkse praktijk in plaats van een los innovatieproject.

3 Pijler 3

Strategische veranderaanpak: van losse pilot naar waarde

Veel bedrijven zitten vast in de "pilot-val": losse AI-experimenten die geen vervolg krijgen. De reden? Geen duidelijke link met strategische doelen, geen draagvlak en geen plan voor opschaling.

Bij Adapt gebruiken we vaak deze vijf stappen om AI duurzaam te verankeren:

1Visie en strategische doelen: bepaal wat AI toevoegt aan de organisatiedoelen.
2Use case selectie: kies projecten met duidelijke businesswaarde en haalbaarheid.
3Experimentfase: kleinschalig testen met meetbare KPI's.
4Opschaling: succesvolle pilots uitrollen, inclusief training en governance.
5Borging en doorontwikkeling: AI blijven verbeteren en uitbreiden.

40%

tijdwinst

Bij een klant in de energiesector startten we drie kleine use cases. Het samenvatten van vergaderverslagen leverde direct 40% tijdwinst op. Dit werd opgeschaald naar de hele organisatie, met training. Andere pilots kregen alleen een vervolg waar dat zinvol was.

Ethiek, tools en toekomstvisie

AI werkt alleen als medewerkers, klanten en stakeholders erop kunnen vertrouwen. Dat betekent dat organisaties duidelijke ethische kaders en governance nodig hebben. AI mag geen groepen systematisch benadelen (bias en fairness), het moet helder zijn hoe AI tot een beslissing komt (transparantie), en er moet altijd duidelijk zijn wie de eindverantwoordelijkheid draagt bij fouten of problemen.

Bij Adapt gebruiken we hiervoor een AI Governance Framework van vier lagen die samen zorgen voor een solide basis:

Laag 1PrincipesDe ethische en maatschappelijke uitgangspunten van de organisatie.

Laag 2BeleidInterne regels over de ontwikkeling en het gebruik van AI.

Laag 3ProcessenToetsing, monitoring en audits.

Laag 4ToolsDe technische en organisatorische hulpmiddelen die naleving ondersteunen.

Praktische tools en acties

Stel een AI-impactteam samen Reserveer "AI-tijd" in de week Bouw een AI-kennisbank Train rolgericht Meet de impact

Toekomstvisie: mens & AI als partner

We staan pas aan het begin: AI zal steeds dieper verweven raken met ons werk. Maar het blijft een hulpmiddel en geen vervanger van menselijk oordeel, creativiteit en context. De winnaars zijn organisaties die AI inzetten om menselijke kwaliteiten te versterken. Zij leren omgaan met snelle technologische veranderingen en investeren in vaardigheden, cultuur en governance.

Bij Adapt geloven we dat de sleutel ligt in het partnerschap tussen mens en AI: technologie die slim en verantwoord wordt ingezet, en mensen die weten hoe ze het optimaal kunnen benutten. We helpen organisaties hun AI-geletterdheid te vergroten, hun cultuur te versterken en AI duurzaam te verankeren, van visie tot governance en van eerste pilot tot opschaling.

Wil je weten hoe jouw organisatie mens en AI écht partners maakt?

Neem contact op met Jonatan Buttet of Niels Huismans. Samen zorgen we dat AI-geletterdheid groeit, de cultuur meebeweegt en AI blijvend waarde levert.

Niels HuismansDirecteur

Jonatan ButtetData & AI

Niels Huismans Directeur · Adapt Niels helpt organisaties AI van hype naar structureel gebruik te brengen, met aandacht voor mensen, cultuur en governance, zodat mens en AI echte partners worden.

Deel dit artikel